Reeds kort na 02/09/1972, mijn geboortedatum, dacht ik de blonde ridder op het witte paard te worden. Ogenschijnlijk was ik volgzaam maar ik zat toch liever in mijn eigen ‘Lego-wereldje’. Even in de kleuterschool maar nadien meer in de tekenacademie maakte ik kennis met de artistieke wereld. Maar het bleef niet hangen. Ging verder naar de middelbare school. Ik wilde de wereld wel in maar dan op mijn manier. Kapitein van mijn eigen leven en niet ter lange omvaart. Het toeval hielp me om te verzinken in een wereld vol fantasieën, opgekropte gevoelens, ambivalenties, illusies, verwachtingen.
Door hetzelfde toeval kwam ik Jos van Kelst tegen. Een erudiet, integer man die ook mijn mecenas werd. Hij trok me terug in de wereld die ik vergeten was, verlaten had. De wereld van kunst en fotografie, een wereld met andere wetten, gewoontes, een andere taal. Met hem reisde ik letterlijk en figuurlijk de wereld door. Hij schonk me ook mijn eerste Leica. Via deze mooie camera werd mijn leven meer hanteerbaar.
Ik ging me echt focussen op fotografie. Aanvankelijk vond ik het klassiek werk van bv. Sebastao Salgado en Irving Penn erg boeiend. Bernd en Hilla Becher, William Eggleston, Stephen Shore, Michael Schmidt, Hans Aarsman, Gerry Johansson, … inspireerden me om ander werk te gaan maken. Tegelijkertijd deed ik veel theoretische kennis op via avondschool in Turnhout en Breda. Lid worden van fotogroep ’t Slot in Wortel bleek ook een goed idee. Hun ongezouten mening maakte me sterker.
Over mijn fotografie vertel ik meestal weinig. Haar bespreken vind ik niet eenvoudig. Wat ik wel kan melden is dat elk object, hoe banaal op het eerste zicht ook, voor mij de moeite waard kan zijn om het te fotograferen. Verder denk ik dat intelligentie, intuïtie en nieuwsgierigheid erg belangrijk zijn. Ondanks de soms harde realiteit zet ik door maar nu met een vleugje realiteitsbesef.
Over de kunstenaar
1972-2014
Toon De Clerck is, zoals zovele fotografen, een wandelaar. Hij is echter niet op zoek naar pittoreske schoonheid of pittige anekdotes. Toon leest het landschap, of vaker nog de lege straat, als een scenografie van het dagelijks bestaan.
Daarmee treedt hij in de voetsporen van bepaalde Amerikaanse fotografen, van Walker Evans tot de New Topographers , of, dichter bij ons, van na-oorlogse Duitse fotografen zoals Wilhelm Schürmann. Het straatbeeld dat in beschouwing wordt genomen is vaak wanordelijk of zonder meer lelijk. Het is immers het resultaat van botsende logica’s, tegenstrijdige belangen, een samenloop van beslissingen en toevalligheden. Het lijkt een willekeurige nevenschikking van elementen (bouwsels van allerlei aard, geparkeerde auto’s, straatmeubilair, verkeersborden, bomen en struiken, asfalt en beton…) die ongetwijfeld elk hun eigen geschiedenis hebben, maar verder onwetend blijven van elkaars bestaan, onbewust van het geheel dat ze mettertijd zijn gaan vormen.
Toon observeert deze toevallige, soms licht absurde configuraties doorheen de zoeker van zijn camera. Door middel van een zorgvuldige gekozen camera-standpunt en een weloverwogen beeldsnit legt hij aan deze chaos toch een esthetische ordening op. In de beelden die hij creëert gaan de elementen wél een onderlinge dialoog aan. Zij bevestigen elkaars identiteit, als volume, als grijswaarde, als functioneel dan wel decoratief object, als vermoeid restant dan wel recente toevoeging, …
Het contingente karakter van de werkelijkheid wordt op die manier ontdaan van zijn negatieve connotaties en opgewaardeerd tot bestaansvoorwaarde voor de bijna organische samenhang, ja zelfs de ‘schoonheid’ van deze beelden. Chaos is geen aberratie, maar is inherent aan het bestaan. Dat is de zin die Toon De Clerck lijkt te willen aanwijzen achter de façade van de onzin.
Pool Andries
(voormalig hoofd curator fotomuseum Antwerpen) over de kunstenaar/ fotograaf (mei 2015)
2014-heden
“Toon is gepassioneerd door kunst in alle vormen, zelf bedrijvig in fotografie en schilderkunst. Hij is geïnteresseerd in het maatschappelijk welzijn, wat hem kan doen ontvlammen wanneer hij ongelijkheid of onrechtvaardigheid tegenkomt. Een rebels karakter siert hem. Dat kan leiden tot prachtige poëtische en soms grove en controversiële schrijfsels die men moet leren smaken.
Onder invloed van zijn te dure alcoholconsumptie komt hij vaak artistiek in zijn element. Werken wil Toon altijd zelfs aan een hongerloon. Menig mens kocht bij hem en Van Roey automation een fototoestel dat hij of zij niet nodig had.
Bij A-kwadraat leerde hij hoe de literatuur voor de toekomstige generaties kon bewaard worden, maar men doekte het op. Een stuk geschiedenis ging verloren. Een invalide? Neen, een miskend … die soms te vurig wordt voor zichzelf. Nu zit hij helemaal ingebed in cultuur, geschiedenis en actualiteit in zijn nieuwe job als museumsuppoost.”
Dr. Jan van Velthoven
(neuropsychiater) over de kunstenaar
(mei 2021)
Opleidingen
- 1990 – Algemeen secundair onderwijs, Wetenschappelijke B, Sint-Pietersinstituut, Turnhout
- 1990-1992 – Hogere Zeevaartschool, Oostende en Antwerpen, eerste kandidatuur Nautische Wetenschappen
- 1992 – Ongeval als jobstudent
- 1995-1996 – Katholieke Hogeschool Mechelen, departement Coloma, eerste jaar Beheer, Toerisme en Recreatie
Fotografie & grafiek
- 2002 – Avondlessen fotografie in het Cultureel Centrum van Baarle-Hertog, leerkracht en goede vriend Marcel Thomassen
- 2003-2005 – Avondschool fotografie aan de Nieuwe Veste, Breda, docent Mark Mulders
- 2004-2007 – Technisch secundair onderwijs, avondleergangen fotografie aan HORITO, Turnhout
- 2009-2014 – Fotokunst aan het IKO, Hoogstraten, docent Sofie Nagels, afstudeeropdracht de collectie de Clerck, laureaat
- 2015-2017 – Specialisatiejaren fotografie aan de Stedelijke Academie voor Schone Kunsten, Turnhout, docent Alain van Haver
- 2017-2018 – Eerste jaar Vrije Grafiek aan het SASK, Turnhout, docent Karen Geerts
- 2020-2021 – Tweede jaar Vrije Grafiek aan het SASK, Turnhout
- 2021-2022 – Derde jaar Vrije Grafiek aan het SASK, Turnhout
- 2025-2026 – Eerste jaar Grafische en Illustratieve Vormgeving aan het IKO, Hoogstraten, docent Katrien Gilis
Schrijven
- 2012-2013 – Cursus creatief schrijven aan de Nieuwe Veste, Breda, docent Judy Elfferich
- 2017 – Creatief schrijven aan het CKE, Eindhoven, docent Juf Judy
- 2018 – Schrijven voor kinderen aan het CKE, Eindhoven, docent Juf Judy
- 2018-2019 – Basisjaar literair schrijven bij Creatief Schrijven vzw, begeleiding John Vervoort
- 2019-2020 – Schrijven en woordstudio / spreken en vertellen aan de Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans, Turnhout
- 2020-2021 – Tweede jaar schrijven aan SAMWD, Turnhout, docent Dieter Brusselaers
- 2021-2022 – Derde jaar schrijven aan SAMWD, Turnhout, docent Dieter Brusselaers
- 2022-2024 – Twee jaar Literair Atelier aan de muziekschool van Berchem, docenten Runa Svetlikova, Paul Verrept en Mona Thijs
- 2024-2025 – Literaire Teksten aan SAMWD, Turnhout, docent Dieter Brusselaers
- 2025-2026 – Schrijvers Academie, poëzie, Letterenhuis Antwerpen, docenten o.a. Peter Holvoet-Hanssen, Maarten Inghels en Stijn Vranken
Workshops / masterclasses
- 2005 – Kunstverkenning: kunstbeschouwing, tekenen, schilderen, grafiek en keramiek, Nieuwe Veste, Breda
- 2007 – Voorjaarscursus Inleiding in de kunst van de twintigste en de eenentwintigste eeuw, Van Abbemuseum, Eindhoven
- 2008 – Masterclass autonome fotografie aan de School voor Fotografie, Breda
- 2009 – Workshop kunstbeschouwing, Van Abbemuseum, Eindhoven
- 2009 – Workshop Charles Fréger, Fotomuseum Antwerpen
- 2010 – Workshop Rob Hornstra, Fotomuseum Antwerpen
- 2011 – Workshop Charles Fréger, Fotomuseum Antwerpen
- 2013 – Driedaagse zomercursus in het Van Abbemuseum, Eindhoven
- 2013-2014 – Workshop Gert Jochems, Fotomuseum Antwerpen
- 2014 – Workshop Broomberg en Chanarin, Fotomuseum Antwerpen
- 2015 – Workshop professor Jeffrey Silverthorne, Fotomuseum Antwerpen
- 2016 – Driedaagse masterclass fotografie met Steven Humblet en Stephanie Kiwitt, Destelheide